كمال گفت: مباحث حقوقی بسيار حائز اهميت است زيرا حقوق یکی از مهم ترین ابعاد زندگی بشر است.شناخت حقوق فردى و اجتماعى افراد براساس فرهنگ و قوانين موضوعه هر كشور در تنظيم روابط افراد يا هنگام تعارض منافع و منازعات ، مى تواند از افراد در برابر مدعيان، دفاع كرده و حقوق آنها را استيفا نمايد.متخصصان حقوق از موثرترين افراد در جوامع هستند و رشته حقوق به ويژه حقوق بين الملل از برترين رشته هاى مورد علاقه در تحصيلات تكميلى و دانشگاهى است.اسلام با ارائه يك نظام حقوقى ممتاز، هماهنگ، مترقی، مطابق فطرت و مبرّای از هر گونه خطا و نقش آفرین در تحول جامعه به شیوه ای بدیع ،همراه با مبانی متقن، امری تحیر آور است بطورى كه به رغم گذشت قرن ها بشر هنوز به رمز و راز تمام ابعاد آن پی نبرده است؛ پافشارى بر عدالت ، حاکمیت ارزش های اخلاقی و معنوی؛ مطابقت مقررات با فطرت بشری؛ ابتنای احکام بر مصلحت و مفسده؛ جامعیت؛ عقل گرایی؛ پرهیز از وهم و خرافه؛ ضمانت های اجرای قانون و…از جمله اصول نظام حقوقى قرآن به شمار است…
گفتم:امروز كسانى كه شاغل در اين رشته هستند اعم از وكلا و مشاوران حقوقى، كارشناسان دادگسترى و همه كسانى كه به نوعى با مسائل حقوقى مرتبط اند،چه رسالتى دارند؟گفت:نخست تسلط بر نظام حقوقى اسلام تا حقوق فردى و اجتماعى افراد در سايه وحى الاهى تضمين شود.مثلاً به آزادى عقيده احترام گذاشته شود(لاَ إِکرَاهَ فِی الدّين١) حق مالکیت انسان محترم شمرده شود و از تجاوز دیگران به حق او جلوگيرى شود؛به حقوق اجتماعی او رسيدگى شود زيرا برای سلامت جامعه نه تنها کشتن فرد در شرایط خاصی جایز است، بلکه واجب قلمداد گردیده است؛(وَلَکمْ فِی الْقِصَاصِ حَیاةٌ یا أُوْلِی الْأَلْبَابِ٢)در حاليكه بعضی از سیستم های حقوقی به دلیل ترجیح مصالح فردی بر اجتماعی در حقوق، مجازات اعدام را لغو کرده اند كه ناصواب است؛ لذا در نظام حقوقی قرآن، توازنی بین مصالح فردی و اجتماعی برقرار است و بايد اين ابعاد را شناخت و سپس حكم و نظريه ارائه نمود…
گفتم:بعد از شناخت ، چه رسالتى دارند؟ گفت:توجه به اجراى عدالت،رسالت مهم ديگر آنهاست.نبايد وكلا و كارشناسان حقوقى تحت تأثير حب و بغض هاى گروهى يا مال گرائى و رشوه و تعصبات از مسير عدالت خارج شوند و در ارائه لايحه و حُكم و يا نظريه كارشناسي حقوق طرف مقابل را ضايع نمايند كه خدا فرمود:”اى مومنان، همانا خدا شما را امر می کند که امانت ها را به اهلش بر گردانید وچون بین مردم داوری می کنید به عدل حکم برانید”٣.استرداد امانت مردم،طيف وسيعى از امانات مالى و معنوى و حقوق فردى و اجتماعى آنها را شامل مى شود و حكم و نظريه هم بايد بر اساس عدالت باشد.در جاى ديگر مى فرمايد:اى كسانى كه ايمان آوردهايد، براى خدا هماره با تمام وجود قيام كنيد و به انصاف و عدالت گواهى دهيد و هرگز دشمنى با قومى، شما را به بىعدالتى وادار نكند؛ به عدالت رفتار كنيد كه به تقوا نزديك تر است و از خداوند پروا كنيد كه خدا به آنچه انجام مىدهيد آگاه است”٤…
گفتم:چه زيانى از عدم انجام رسالت اينان به فرد و جامعه خواهد رسيد؟گفت:بدترين جوامع،جوامعى هستند كه نظام قضا و حقوق دانان آنها به فساد گرائيده باشند و امنيت قضائى و حقوقى،وجود نداشته باشد.واى بر جامعه اى كه نتوان حق خود را به راحتى از ديگران و متجاوزان ستاند.بدا به حال وكيلانى كه شرف خود را با بهره دنيوى از راه ناحق، عوض كرده باشند؛دريغا از كارشناسانى كه در نظريات شان جانب عدالت را رعايت نكرده باشند؛دردا و اندوها كه حقوق دانان،خدا را فراموش كرده باشند و از معاد و روز جزا نهراسند…امروز شاهديم كه چگونه از فساد اينان جوامعى به انحطاط گرائيده و بر عكس،جوامعى با صلاح آنان به رشد و پيشرفت نائل آمده اند.به عدل است كه آسمان ها و زمين و نظام كائنات برپاست؛به عدل است كه سرزمين ها آباد مى گردد؛سرزمين جامعه هم تنها با عدالت است كه حياتى با نشاط و رشديابنده خواهد داشت؛ آرمان جهانى رسيدن به جامعه عدل مهدوى است…
..
—————
١.سوره بقره،آيه ٢٥٦.
٢.همان،آيه ١٧٩.
٣.سوره نساء،آيه ٥٨.
٤.سوره مائده،آيه ٨.