جعفر كه قصد داشت هم براى تبليغ و هم براى تحصيلات تكميلى به آفريقاى جنوبى مهاجرت كند، براى ما از مهاجرت و رسالت مهاجران گفت: هجرت، از اهمیّت فوق العادهای برخوردار است زيرا از یک سو مؤمنان را از تسلیم در برابر فشار و خفقان محیط باز میدارد و از سوی دیگر عامل صدور اسلام به نقاط مختلف جهان میشود.مهاجران،در يك فضاى بازتر با محدوديت هاى كمتر و امكان تلاش بيشتر،اهداف آموزشي،تبليغى و اقتصادى را پيگير مى شوند. اصولاً هجرت در زندگی بشر و پیشرفت علوم و بوجود آمدن تمدن ها نقش تعیین کنندهای داشته و دارد؛پيامبرانى چون ابراهيم و موسي و پيامبر اكرم(ص)،هريك با فصل نوينى را در حيات تبليغى آئين خويش گشوده و موجب تحول در زندگى انسان ها شدند.قرآن از مهاجران اين گونه ياد مى كند:”آنان که ایمان آوردند و هجرت کردند و با اموال و جان های خود در راه خدا جهاد کردند ، درجه بزرگ تری نزد خدا دارند و آنها رستگارند”١.هجرت ،مبدأ تاريخ ما و عامل رشد و گسترش دين ما بوده است…
گفتم:نام تو براى ما يادآور مهاجر بزرگ صدر اسلام يعنى جعفر طيار است كه با هجرت خويش به حبشه،تحول بزرگى در آئين تازه پاى اسلام پديد آورد.برايت آرزوى توفيق در اين مهاجرت داريم. خوب است از فوائد آن بيشتر بگوئى.جعفر گفت:خدا مى فرمايد:”آنکه در راه خدا هجرت کند، مكان هاى بسیار وسیعی در زمین مییابد٢[كه مى تواند با آزادى ،زندگى و تبليغ نمايد]. هجرت مى تواند براى فراگيرى علم دين باشد،چنانكه قرآن ،بر اين مأموريت تاكيد مى نمايد:”چرا از هر گروهی از آنان، طایفه ای کوچ (و هجرت) نمی کنند تا در دین (و معارف و احکام اسلام ) آگاهی یابند تا پس از بازگشت به سوی قوم خود، آنها را هشدار دهند؟”٣.پيامبر(ص)نيز فرمود:”دانش را بياموزيد حتى اگر در چين باشد”٤؛ همچنين فرمود:”کسی که از خانهاش برای کسب علم خارج میشود، هفتاد هزار فرشته او را بدرقه و برای او استغفار می كنند”٥؛ گاهى هم هجرت براى حفظ دين است:”کسی که برای حفظ دین و آئین خود از سرزمینی به سرزمین دیگر هجرت کند، استحقاق بهشت مییابد٦؛گاهى هم چون هجرت اصحاب كهف براى رهائی از محیط شرک آلود و کفر آمیز است٧…
گفتم:گاهى هم هجرت ،به هجرت درونى و معرفتى و ايمانى تعبير شده است.گفت:آرى،حضرت ابراهیم (ع) فرمود: “إّنی مُهَاجِرٌ إِلَی رَبِّی(من بسوی پروردگارم هجرت میکنم)٨؛حضرت امير(ع)هم فرمود:”بعضیها میگویند مهاجرت کردهایم در حالی که مهاجرت واقعی نکردهاند، مهاجران واقعی آنهایی هستند که از گناهان هجرت میکنند و مرتکب آن نمیشوند”٩؛ همچنین قرآن هم فرمود:از پليدى هجرت كن!(وَ الرُّجْزَ فَاهْجُرْ)١٠كه ناظر به هجرت درونى است؛در همين زمينه گفته اند:”هر کس داوطلبانه و از روى اختيار و آزادى و انتخاب، به اسلام در آید، مهاجر است(مَنْ دَخَلَ فی الاِسلامِ طَوْعا فَهُو مُهاجِرٌ)١١.پیامبر(ص) فرمود: “برترین هجرت آن است که فاصله بگیری از چیزی که خدا بد میداند”١٢و “برترین هجرت آن است که از بدی هجرت کنی”١٣و” مهاجر کسی است که (از)خطاها و گناهان هجرت کند”١٤.على(ع) نيز فرمود: از شهوات هجرت و دوری کنید، زیرا شهوات شما را به سوی ارتکاب گناهان و هجوم بردن بر زشتی ها هدایت میکند”١٥…
گفتم:چقدر امروز نياز به مهاجرت داريم براى تبليغ آموزه هاى الاهى به تشنگانى كه در اين سوى و آن سوى جهان،از شنيدن پيام وحى محروم اند و هيچ مبلغى سراغ آنان نمى رود.چقدر نيازمنديم مهاجرانى باشند،راحتى وطن را رها كنند و به شهرهاى غريب روى آرند و زلال معرفت توحيدى و مهر نبوى و حكمت فاطمى و عرفان علوى و انتظار مهدوى را به جان انسان هاى مشتاق برسانند و كارى كارستان كنند.علی (ع) فرمود:”نام مهاجر را بر کسی نمیتوان گذاشت جز آنکه حجت (خدا) بر روی زمین را بشناسد، هر کس او را شناخت و به او اقرار کرد، مهاجر است” (لایَقَعُ اسْمُ المُهاجِرِ عَلی أَحَدٍ اِلاّ بِمَعْرِفَةِ الْحُجَّةِ فی الاَرْضِ فَمَنْ عَرَفَها وَ أَقَرَّ بِها فَهُوَ مُهاجِرٌ)١٦.چنين مهاجرانى پاداشى همسنگ مهاجران بدر دارند:امام صادق(ع) از رسول خدا(ص) نقل می نمود: “هرکسی که در حال هجرت برای خدا، از دنیا برود، روز رستاخیز با مجاهدان و شهیدان بدر محشور خواهد شد١٧…
————————-
١.سوره توبه، آیه۲۰.
٢.سوره نساء، آیه۱۰۰.
٣.سوره توبه،آیه۱۲۲.
٤.وسائل الشیعه،ج۱۸، ص۱۴؛بحارالانوار،ج١صفحات١٧٧و١٨٠و ج٢ص٣٢و ج١٠٥،ص١٥.
٥. بحارالانوار،ج١،ص١٧٠ و ج۶۶، ص۳۸۲، ج۷۴، ص۱۲۱.
٦.مجموعه ورّام، ج۱، ص۳۶.بحارالانوار، ج۱۹، ص۳۱.
٧.سوره کهف، آیه۱۰.
٨.سوره عنکبوت، آیه۲۶.
٩.بحارالانوار،ج٩٧،ص٩٩.
١٠.سوره مدثر، آیه۵.
١١. کافی، ج۸، ص۱۴۸، حدیث ۱۲۶.
١٢.منتخب میزان الحکمة، ص۵۲۱.
١٣و١٤.همان.
١٥.غرر الحکم، حدیث ۲۵۰۵.
١٦.نهج البلاغه، محمد دشتی، خطبه ۱۸۹، ص۳۷۲.
١٧.كافى،ج٤ ،ص ٥٤٨.