غلبه دين حق بر همه اديان و باورها و نحله هاي انحرافى و مشركان(كه اين غلبه موجب ناخشنودى آنان مى شود)، وعده اى است كه خداوند به مومنان داده است:”او كسى است كه پيامبر خود را با هدايت ودين حقّ فرستاد، تا آن را بر همهى دينها پيروز گرداند، هر چند …
آنان كه مورد ظلم و ستم واقع شده و ضعيف نگاه داشته شده اند را مستضعف گويند؛به ويژه اگر افراد باكفايت و مومنى باشند و شايستگى رهبرى جامعه اسلامى را داشته اما از حق خود محروم شده باشند.خداوند اينان را وعده پيشوائى و حاكميت داده است:”اراده ما بر اين قرار …
از آياتى كه به موضوع مهدويت تاويل شده،”آيه وعدالله” است كه خداوند در آن وعده داده است مومنان صالح را خلفاي زمين قرار داده،دين شان را استقرار بخشد و امنيت فراگير نصيب شان كند:”خداوند به كسانى از شما كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده اند، وعده داده است …
از آيات مشهورى كه بشارت به حكومت صالحان در زمين است و به موضوع مهدويت، تأويل شده،آيه وراثت زمين به صالحان است:”و در حقيقت، در زبور پس از تورات(ذكر) نوشتيم كه زمين را بندگان شايسته و صالح ما به ارث خواهند برد”(وَ لَقَدْ کَتَبْنا فِی الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّکْرِ أَنَّ …
مهدویت به معنای اعتقاد به ظهور موعودى الاهى براى تحقق وعده هاى آسمانى در آخرالزمان است. كليات اين اعتقاد در قرآن كريم آمده و جزئياتش توسط پيامبر اكرم(ص) و ائمه معصومين (ع) بيان شده است.اين موعود،بر اساس آموزه هاى روائى،حضرت حجة بن الحسن،امام مهدی (ع)دوازدهمين امام است. مهدویت از لحاظ …
بهترين آفريده شده ها يا بهترين مخلوقات ،ترجمه اى است براى “خيرالبريّه” كه در آیه “خیر البریه” در سوره بيّنه آمده و از آيات مورد استناد در بحث امامت است: “همانا كسانى كه ایمان آورده و كارهاى شايسته كردهاند، آنان بهترين آفريدگانند”(إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَـٰئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ)١. …
مهم ترين آيه اى كه بر عصمت اهل بيت پيامبر(ص) از هرگونه گناه و اشتباه دلالت مى كند و آنان را شايسته مقام امامت مى گرداند،آيه تطهير است. زيرا كسانى شايسته خلافت پيامبر و امامت مسلمين هستند كه به ضمانت خداوند معصوم از خطا و گناه باشند.آیه تطهیر:”همانا خداوند ميخواهد پلیدی و گناه را …
اين آيه نيز از نصوص امامت به شمار است:” ليكن دانشمندان و راسخان در علم از آنها ،به آنچه بر تو نازل شده و آنچه پيش از تو نازل گرديده است، ايمان مىآورند”(لكِنِ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَ الْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ)١.عبارت راسخون در …
واژه “اوتواالعلم”، يعنى كسانى كه به آنها دانش عطا شده است؛اين واژه در اين آيه به ائمه عليهم السلام تفسير شده است:”بلكه آن (قرآن) آياتى است روشن كه در سينه هاى كسانى جاى دارد كه به آنان، علم داده شده است و جز ستمگران آيات ما را انكار نمى كنند”(بَلْ …
آيه “مودت “نيز از نصوصى است كه در مورد امامت به آن استناد شده است.قرآن كريم،از قول خداوند به پيامبر (ص) مى فرمايد: “بگو من هیچ پاداشی براى (انجام) رسالتم،از شما در خواست نمی کنم جز مودت و دوستی با نزدیکانم (قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبی)١.همه …
نصّ ديگر امامت در قرآن آيه “انّما أنت منذرٌ و لكلّ قومٍ هادٍ”١ است.هاد،همان هادى (هدايتگر)است و معناى آيه چنين است:همانا تو (اى پيامبر)،بيم دهنده هستى و براي هر قومى،هادى و هدايتگرى است.ابن عباس مى گويد: هنگامى که اين آیه نازل شد، پیامبر اکرم (ص)دست خود را بر سینه گذاشت و فرمود: “من …
از ديگر مستندات قرآنى امامت در قرآن، آيه إبتلى است.اين آيه به صراحت روشن مى دارد كه مقام امامت،مقامى مستقل از نبوت است و”عهد”ى الاهى است كه از طرف خداوند به بعضى برگزيدگان و رسولان الاهى اعطا مى شود ولى به ظالمان حتى اگر ذريه پيامبران باشند،داده نمى شود.سخن قرآن در مورد …
پس از رويداد بسيار مهم غدير خم كه پيامبر(ص)به فرمان خداوند،موضوع جانشينى خود را ابلاغ نمود، تكليف آينده اين دين پس از پيامبر روشن گرديد و بدين ترتيب اميد دشمنان براى عقيم ماندن اسلام، نااميد و آرزوى كافران كه فكر مى كردند با مرگ پيامبر،اين دين از بين خواهد رفت،نقش …
از ديگر آيات و نصوص امامت در قرآن ، آيه تبليغ است. در اين آيه خداوند با تاكيدى استثنائى پيامبرش را مأمور مى كند كه موضوع جانشينى و امامت را به مردم ابلاغ نمايد؛ و چنان اين امر را بزرگ مى دارد كه مى فرمايد اگر اين ماموريت را انجام …
يكى ديگر از نصوص امامت در قرآن آيه اولى الامر يا آيه اطاعت است .خداوند در اين آيه ،مردم را به اطاعت از خود،پيامبر و اولى الامر، فرا مى خواند:” اى کسانى که ایمان آوردهاید! اطاعت کنید خدا را و اطاعت کنید پیامبر خدا و صاحبان امر را، و هر …
در اثبات باورها و مبانى شريعت، نصّ قرآنى و روائى لازم است.نصوص قرآنى در مورد امام و امامت بسيارند كه به بعض از مشهورات آنها اشاره خواهيم نمود همچون آيه ولايت، آیه اولی الامر، آیه تبليغ، آيه تطهير، آيه اكمال، آيه انذار؛ آيه اوتواالعلم،آيه راسخون، آيه صادقین،آیه خیر البریه و…كه …
“من تو را امام و پيشواى مردمان قرار دادم”(إِنِّی جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً)١؛ و “آنان را پیشوایانی قرار دادیم كه به فرمان ما، هدایت میكردند”(وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّهً یَهْدُونَ بِأَمْرِنا)٢.واژه “امام”، هفت بار و جمع آن “ائمه” پنج بار در قرآن آمده است.غير از پيشوايان الاهى و صالح(پنج بار) ، امام در اين معانى هم به …
لقاء به معنى ديدار است و “لقاء الله” ديدار خداست؛در قرآن كريم،حدود بيست بار سخن از لقاء خدا( با واژه هاي لقاء الله ، لقاء ربهم ، لقائنا ، لقائه ، ملاقيه ، ملاقوا ربهم و ملاقواالله)به ميان آمده است.ديدار خدا كه با چشم سر ميسر نيست(لا تدركه الابصار و هو يدرك …
قرآن به طور مكرر از زبان پيامبران نقل مى نمايد كه آنان هرگز براى انجام ماموريت رسالت شان و رنج ها و مشقت هائى كه در اين راه تحمل نمودند، از مردم طلب مزد و پاداش ننمودند:یکی از آنان حضرت نوح است که در چندين آيه از قول او با …
(ای پیامبر! ) “بگو:من برای دعوت نبوت هیچ پاداشی از شما نمیطلبم؛ و من از متکلفین نیستم!”(قل ما اسـئلکم علیه من اجر وما أنا من المتکلفین)١.متكلّف كيست؟ اين معانى براي متكلّف گفته شده است:ظاهر سازی و تزیین به آنچه خلاف واقع است؛تصنع و رياكارى؛ انداختن به رنج و مشقت .اگر …
از ديگر ماموريت هاي پيامبران،دعوت است: دعوت،فراخواندن مردم به مجموعه اى از خيرها با روش هاي پسنديده و نيكو. اين ماموريت را خداوند خطاب به پيامبراكرم(ص) در قرآن ،اينگونه بيان مى دارد:”دعوت كن (انسان ها را) به راه پروردگارت با حکمت و اندرز نیکو! و با آنها به روشی که …
“تو اي پيامبر! به واسطه رحمت پروردگار، در برابر مردم نرم و مهربان شدى و اگر خشن و سنگ دل بودی،آنها از اطراف تو پراکنده میشدند”(فبما رحمة من الله لنت لهم ولو کنت فظّا غلیظ القلب لانفضّوا من حولک)١.از ويژگى هاى پيامبران،اخلاق نيكو، نرمى و مدارا و مهربانى بوده است …
از ديگر ماموريت هاي پيامبران،استقامت و پايدارى بر انجام رسالت خويش است:“پس به همین خاطر، تو نیز آنان را به سوی این آیین دعوت کن و آن چنان که مامور شدهای استقامت نما؛ و از هوی و هوس های آنان پیروی مکن و بگو: به هر کتابی که خدا نازل …
پيامبران در قرآن ، “نور” خوانده شده اند. يكى از زيباترين تعبيرها در تعريف پيامبران در قرآن كريم،واژه “نور” است كه چونان نور زندگى انسان ها را روشن مى كنند:”از سوى خدا،نور و كتاب آشكارى به سوي شما آمد”(قد جاءکم من الله نور وکتـب مبین)١.پيامبران، همراه كتاب و وحى الاهى،ماموريت …
ابلاغ و تبليغ از جمله اهداف و ماموريت هاى پيامبران،ابلاغ روشن و صريح و آشكار پيام هاى الاهى بوده است.بلاغ و ابلاغ و تبليغ به معناى رساندن و گفتن است و مبلغ كسى است كه اين ماموريت رساندن پيام را انجام مى دهد.اين موضوع را قرآن در چند آيه بطور مستقيم و در …
“ما پیامبران خود را با دلایل روشن فرستادیم و با آنان کتاب و میزان نازل کردیم تا مردم به قسط و عدل قیام کنند”(لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَيِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْكِتابَ وَ الْمِيزانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ)١؛برپایی قسط و عدل ، از اهداف مهم بعثت انبياء بوده است. براى همه امت ها رسولى بوده …
اگر در يك فرايند هدايتى، فرد هدايتگر آن چنان مطالب و دلائل و براهين و حجت هاي خود را به طور روشن و واضح به مخاطب انتقال دهد كه او نتواند آن را انكار كند و عذر و بهانه آورد، از آن به “اتمام حجت”تعبير مى كنيم.بطورى كه اگر قرار باشد مجازاتى …
خداي مهربان،پس از خلقت انسان ها، آنان را بدون قانون و برنامه و شريعت،رها نكرد و از طريق فرستادگانش همه امور مورد نيازشان را با عنوان شرع، معين فرمود:” شرع و آیینی برای شما قرار داد که نوح را هم بدان سفارش کرد و آنچه به سوى تو وحى كرديم و آنچه …
زندگى اجتماعى ، ميدان برخورد ها و تزاحم ها و در نتيجه اختلافات است. قضاوت و داوری برای حل اختلافات و رفع منازعات از قدیمی ترین ایام وجود داشته است؛اگر اختلافات با داوری صحیح حل و فسخ نشود جوامع انسانی مبدل به صحنه زد و خوردهای دائمی خونین و نابودکننده و کانون …
“اى پیامبر(ص)! همانا ما تو را به عنوان گواه و بشارت دهنده و بیم دهنده فرستادیم”(یَـاأَیُّهَا النَّبِىُّ إِنَّـآ أَرْسَلْنَـاكَ شَـاهِدًا وَ مُبَشِّرًا وَ نَذِیرًا)١.بشارت و انذار،از جمله مأموريت هاى پيامبران بوده است.قرآن به صراحت،از اين مأموريت،سخن مى گويد:”خداوند پيامبران را بشارت دهندگان و بيم دهندگان ،مبعوث نمود”(فبعث اللّه النبيين مبشرين …
یکی از اهداف بعثت پیامبران ،تزكيه و تعليم است:”همان طور که در میان شما، فرستادهای از خودتان روانه کردیم، [که] آیات ما را بر شما میخواند و شما را پاک میگرداند [تزكيه مى كند]و به شما کتاب و حکمت میآموزدو آن چه را نمیدانستید به شما یاد میدهد[تعليم مى دهد](كَما …
عقل ،بزرگ ترين سرمايه انسان و اصلى ترين امتياز او بر ساير موجودات است كه اگر از آن استفاده نكند به تعبير قرآن، بدترين جنبدگان خواهد بود:”همانا،بدترين جنبدگان نزد خداوند ،كر و لالانى هستند كه تعقل نمى كنند(إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِينَ لا يَعْقِلُونَ )١؛يعنى كسانى كه …
“ما در میان هر امتی، پیامبری را مبعوث کردیم تا به آنان بگوید: خداوند یکتا را پرستش كنيد و از مظاهر طاغوت و شرک پرهیز نمائيد”(وَ لَقَدْ بَعَثْنا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ اجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ)١. از اهداف زیر بنایی و بنیادین بعثت انبیا و ارسال رسولان الاهى،همين …
خداوند در قرآن خطاب به انسان (و براى بيان اهميت مطالبى كه بيان مى كند)،سوگند هاى فراوانى ياد نموده است. اين سوگند ها در موضوعات مختلف و مقاصد گوناگون و با أشكال متعدد قسم و سوگند است. نمونه هائى از اين سوگندها:”به خدا سوگند، به سوى امت هاى پیش از تو پیامبرانى فرستادیم …
عدل به معناى دادگرى در مقابل ظلم به معناى ستمگرى است.حُسْنِ عدل و قُبح ظلم بر همگان آشكار و از مستقلات عقليه و احكام روشن خودمعیار خرد عملی در انسانهاست . عادل از صفات الاهى است و ذات ذوالجلال از هر گونه ستمى مبرّاست.قرآن برای بیان پیراستگی خدا از هر نوع …
قرآن كريم به صراحت اعلام مى دارد كه دست خداوند براى هر تغييرى در مقدرات قبلي خويش ،باز است و مى تواند هر زمان كه بخواهد تقديرى را محو و تقدير ديگرى را رقم زده و ابتدا به كار جديدى بنمايد؛ لذا فرموده است: “خداوند آنچه بخواهد، محو، و هرچه …
” آیا مردم گمان کردند به حال خود رها می شوند و آزمایش نمی شوند؟! ما کسانی را که پیش از آنان بودند(نيز) آزمودیم تا صادقان از كاذبان ،دانسته شوند”(أَحَسِبَ النَّاسُ أَنْ یُتْرَکُوا أَنْ یَقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لا یُفْتَنُون وَلَقَدْ فَتَنَّا الَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلَیَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِینَ صَدَقُوا وَلَیَعْلَمَنَّ الْکَاذِبِین)١.آزمون فراگير مردم،يكى از سنت …
سُنّت به معناي سيره و رويّه و روش است؛مراد از “سُنّة الله” كه در آياتى از قرآن آمده ، اصول و ضوابط و رويّه و روش هائى است که در افعال الهی وجود دارد و امور جهان و انسان ها را برپایه آنها تدبیر و اداره می نمايد. يك ويژگى …
عبادت،پيوند خالق و مخلوق است؛ پيوند مخلوقى كه سراسر فقر و نياز است به خالقى كه سراسر غنا و بى نيازى است.هم عقل مى گويد تشنه بايد كنار چشمه رود و هم شرع مى گويد نيازمندان بايد تكبر نكنند و به سوى بى نياز روند تا از فقر بيرون آيند …
وقتى خدائى دارى كه از رگ گردن به تو نزديك تر است ١، چرا با او مأنوس نشوى و او را نخوانى و خواسته هايت را از او نخواهى و به او پشتگرم نباشى ؟! همه كمال انسان در فهم اين نكته است كه خدائى دارد كه او را آفريده …
نام ها و صفات الاهى دريچه هائى به سوى شناخت بيشتر خداى متعال هستند.اگر اين اسماء نبود،چگونه مى توانستيم خداى خود را بخوانيم و نيازهاى مختلف خود را طلب كنيم؟ قرآن مى فرمايد:”و برای خدا نام های نیکی است، خدا را به آن بخوانید، و آنها که اسماء خدا را …
همه هستی ،آيات و نشانه هاى خداست. هركه به آنها بنگرد و دقت كند،صدا و پيام شان را مى شنود كه مى گويند ما آفريده آن خداى يكتا و قادر و حكيم هستيم:” و در زمين آيات و نشانه هائى است براى جويندگان يقين ؛و در وجود خودتان نيز (آياتى …
باورش دشوار است كه چرا “شرك”(يعنى شريك قائل شدن براى آفريدگار)،بزرگ ترين گناه ،شمرده شده كه خداوند مى فرمايد آن را نخواهد بخشيد:”بى ترديد خداوند شرك به خود را نمیآمرزد؛ اما گناهان غير از آن را برای هرکس که بخواهد میآمرزد وآنکه به خدا شرک آورد به تحقیق گناه بزرگی را …
اين نخستين شعار دين ماست:”جز الله،معبود ديگرى نيست”:لا اله الّا الله.عقل،بر يكتائى اش گواه است؛مگر مى شود اين جهان منظم و اين آفرينش دقيق،كار كسى جز الله باشد و الاه هاي ديگرى مشتركاً آن را پديد آورده باشند؟صرف نظر از براهين عقلى،فطرت انسانى هم بر يكتائي اش گواه است و …
راستى چرا مشركان از پذيرش دعوت انبياء سرپيچى مى نمودند؟ آيا آنان خدا را قبول نداشتند و به خالقيت خداوند ، معترف نبودند؟ خوب است گزارش قرآن را در اين موضوع ببينيم:”و اگر از مشركان سؤال كنى چه كسى آنان را آفريده است، قطعاً خواهند گفت: خدا ! پس چگونه …
به گزارش قرآن،دو گروه از مردم هماره با پيامبران مخالفت نموده و سدّ راه آنها بوده اند؛يكم سركردگان وبزرگان قوم كه شهرت چشم پركن دارند(ملأ)و دوم اشراف و غوطه وران در عيش وعشرت و ثروت(مترفين):”ما هيچ رسولي را براي تبليغ به جامعه اي نفرستاديم، مگر اينكه مترفين آن جامعه گفتند: …
“ای انسان! تو به سوی پروردگار خویش بسیار کوشنده هستی و عاقبت او را دیدار خواهی کرد١”؛انسان، گل سرسبد مخلوقات الاهى است؛انسان ناميده شده زيرا مأنوس شدن با ديگران از ويژگى هاى اوست.٦٥ بار در قرآن از او ياد شده و سوره اى نيز به نام اوست.به او موهبت انتخاب …
“اوست آن كه آفريد از آب،بشرى را،پس قرار داد براى او نسبى و پيوندى را”(هو الذى خلق من الماء بشراً فجعله نسباً و صهراً١).بشر،به معناى پوسته ظاهرى آدمى و مخلوقى خاص و تيره اى از موجودات است كه خصوصيات ويژه اى دارد و از آب و خاك آفريده شده و سپس …
“چه بسيار گروه اندك كه به اذن خدا بر گروه انبوه غلبه كرده است”(كم من فئة قليلة غلبت فئةً كثيرةً باذن الله١)؛فئه،به معناى بخشى از مردم،دسته و قطعه اى از جماعت و گروهى كوچك از مردم است.کلمه «فئه» در قرآن کریم جمعا ۱۰ بار، و به دو صورت مفرد (فئة) و مثنی …
“سپس آنان را بيدار كرديم تا معلوم سازيم كدام يك از آن دو گروه(حزب)، مدّت خواب و درنگ خود را دقيق تر شماره مىكند”(بَعَثْناهُمْ لِنَعْلَمَ أَيُّ الْحِزْبَيْنِ أَحْصى لِما لَبِثُوا أَمَداً١)؛حزب به معنای گروهی از مردم است که دارای هدف و گرایش های واحدی باشند.در قرآن اين واژه هم در معناى مثبت …
