ميراث دانشمندان،علم و ادب ؛ ميراث هنرمندان،آثار هنري و ميراث ثروتمندان،مال و ثروت است.ميراث پيامبران چيست؟ آيا پيامبران نيز،چيزي از خود به ميراث مى گذارند؟ آري،ميراث آنان،هدايت و نور،علم و اخلاق و آئين زندگى است.آنچه از نيكى ها و سجاياى اخلاقى و دانش زندگى در جهان بوده و هست،ثمره وجود …
اگر قرآن نمى بود، نمى توانستيم دليلى براي وجود پيامبران قبل إقامه كنيم . ما هيچيك از پيامبران را نديده ايم اما به وجود همه آنها باور داريم.چرا؟ چون مسلمان هستيم و در كتاب آسمانى ما، اخبار و تاريخ پيامبران قبل توسط خداوند آمده و گرنه تاريخ نگار معتبري نداريم …
همه ما وامدار معلمان خود هستيم .ما ثمره آموزشي و تربيتى آنها هستيم و آنها ثمره معلمان قبلى . اين دايره آموختن وقتى به آدميان ختم شود،محدود به دانش بشري است و محدويت هاي فراوان دارد؛ بايد اين دايره محدود را شكست و به دريا پيوست زيرا دانش بشري هرچه …
آيا اگر هركس ادعا نمود من پيامبرم،بايد بپذيريم؟ نشانه پيامبران واقعى چيست؟ چگونه تشخيص دهيم مدعى نبوت و رسالت،صادق است يا كاذب؟…سؤالاتش ادامه داشت و پاسخ مى خواست: -نه،نبايد دعوت هر مدعى را پذيرفت.پيامبران واقعى،نشانه هائى دارند كه مى توان از طريق آن نشانه ها،آنان را تشخيص داد.غير از محتواي …
مى گفت:عقل داريم و نيازى به راهنما نداريم؟! گفتم: ما فقط يك بار به اين دنيا مى آئيم و تجربه و اطلاعاتى براي زندگى در اينجا نداريم.مثل مسافرى مى مانيم كه به كشوري ناشناخته وارد مى شويم و اطلاعاتى از ويژگى هاى زندگى در آن كشور نداريم و اگر بخواهيم …
يكي از جلوه هاي زيباي رحمانيت و مهربانى خداوند،اعطاي توفيق به ما در انجام امور خير و حسنات است.بلي ما آزادانه و از روي اختيار،فعل خير را انجام مى دهيم اما اوست كه دواعى و موجبات و زمينه هاى آن كار خير را براي ما به نوعى فراهم مى آورد …
يكى ديگر از دستاويزهاي جبرمسلكان،علم ازلى خداوند است.مى گويند در علم ازلى خداوند،سرنوشت خوب يا بد هركس نوشته شده و وقتى به اين دنيا مى آيند عيناً همان ظهور پيدا خواهد كرد.اگر آن سرنوشت ظهور نيابد به علم خدا ايراد وارد مى شود و در واقع معلوم مى شود آن …
مى گوئيد خدا خالق خيرهاست،پس خالق شرها كيست؟مگر خداوند چيز بد و شر هم مى آفريند؟ پاسخ به اين معضل، قرنها ذهن اصحاب علم كلام را به خود مشغول كرده است:ما كه مثل دوگانه پرستان ، دو خدا قائل نيستيم (خداي خير و خداي شر:اهورا و اهرمن) پس شرور را …
يكى از زيباترين تحليل ها در موضوع عدل براي من وقتى بود كه آموختم افعال اختياري انسان ها داراي آثار بزرگي در جهان امروز يا آينده است و لازمه عدل الاهى تعيين پاداش يا كيفر متناسب با اين آثار مى باشد.آثاري كه از ديد انسان ها قابل رؤيت يا اندازه …
گفت :مى گويند ما دو عالم داريم:عالم تكوين و عالم تشريع.مى شود توضيح دهيد منظور از اين دو جهان چيست؟گفتم :منظور از عالم تكوين،اموري است كه به فاعليت خداي متعال باز مى گردد همچون مجموعه خلقت و آفرينش آسمان و زمين و دريا و موجودات و گياهان و نزول باران …
تقديرات زندگى هركس را سرنوشت او نام نهاده اند.شايد علت نامگذاري اين بوده كه پنداشته اند تقديرات هركس را پيش از تولد او و در ازل رقم زده اند و در آنجا بوده كه كسي را سپيد بخت يا سياه بخت،تعيين نموده اند و او وقتى به دنيا بيايد ناگزير …
امروز تصميم مى گيريد به دانشگاه يا محل كار خود برويد،هندسه اين فعل اختياري خويش شامل ساعت حركت، وسيله نقليه،پوشش مناسب، مدت حضور،برنامه عمل و…را طراحى مى كنيد(كه اسم اين كار قَدَريا تقديراست) و سپس فرمان اجرائى را صادر نموده و حركت مى كنيد(كه اسم اين كار، قضا يا حكم …
از نشانه هاي اختيار شما اين است كه مى توانيد تصميم هاي خود را حتى در آخرين لحظه قبل از وقوع تغيير دهيد و برنامه اي نو جاي آنها بنشانيد.آزادي در تغيير برنامه، ايجاد تصميم نو و إنشاء گزينه جديد بجاي گزينه قبلى از آثار وجود اختيار در آدمى است.اين …
داستان جبر و اختيار قدمتى به تاريخ خلقت انسان دارد.نخستين كسي كه سخن از جبر گفت و فعل اختياري خود را به خدا نسبت داد،شيطان بود كه وقتى تكبر كرد و از فرمان خداوند سرپيچى نمود و نهايتاً رانده و رجيم گشت، گمراهى خود را به خدا نسبت داد و …
گفت:در ميان همه صفات الاهى،چرا “عدل” از همه مهم تر شده و در شمار اصول اعتقادى قرار گرفته است؟ آيا اين كه خدا عادل است،همچون اينكه خدا قادر يا رازق يا شافى يا محيي يا مميت (يا ديگر صفات) است،نيست؟ گفتم : نه،صفت عدل براي خدا،همچون ديگر صفات نيست.اگر …
هرگاه آن نواي زيباى “اسماء الله” را پيش از اذان ( به ويژه در لحظات ملكوتى افطار ماه رمضان)مى شنويم با آن نام هاى نورانى روحمان تازه و قلبمان سرشار از ياد معبود مى شود.آنقدر آن اسماء الحسنى،زيبايند كه توان وصفشان را نداريم.هريك از آن نام هاى قدسى و صفات …
چنان زيبا در حال نيايش بود كه تمام اطرافيان مجذوب حال خوش او شده بودند.اشك از ديدگان فرو مى ريخت و با كلمات “الهى” با معبود خويش سخن مى گفت ،بلكه نجواي عاشقانه داشت و عبارات از سويداي جان او بر مى خاست و ادا مى شد:خدايا اين عزت و …
خيلى سؤال داشت و اين گونه شروع كرد: اگر خود شناسى مقدمه خداشناسى است( و گفته اند من عرف نفسه فقد عرف ربّه)، چگونه و از كدام زاويه “خود” را بشناسم و ربط اين شناخت به خداشناسي چيست و متدولوژي اين معرفت كدام؟ گفتم: منظور اين است كه در اين …
بحث بر سر تأثير اعتقاد در رفتارها و كنش هاي انسان بود و تقريباً همه به تأثير آن اذعان داشتند و مى گفتند : به مقتضاي “از كوزه همان برون تراود كه در اوست” رفتاد آدميان از باورهاي آنها سرچشمه مى گيرد. كسي كه در باور و انديشه ،براي همنوعانش …
علي رغم اينكه دين براي رسيدن به معرفت،راه آسان و همگانى تعقل و تعليم و تبعيت از وحى را توصيه كرده است، عده اى راه دشوار و غيرطبيعى و پر خطرى به نام رياضت را براي كشف و شهود حقيقت از سوي خويش اختراع كرده اند و آن را تنها …
شنيده بود كه در مورد معرفت ذات خداوند (و نه اثبات او)،اصطلاح “لافكرى”به كار برده ام و گفته ام در شناخت ذات خداوند فكر ما راه به جائى نمى برد و متحير مى ماند…با اين سخن ،سخت مخالفت كرد و گفت :اين همه توصيه به فكر و مأمور به تفكر …
وقتى مى گوئيد “يافتم” يا “وِجدان “كردم،يعنى با تمامى وجود به آن پى بردم،فهميدم، به اطمينان رسيدم،يقين كردم. آن هم يافتن و اطمينان و يقينى كه ديگر هيچ ترديدى در آن راه ندارد و شكوك و شبهات هيچ خدشه اى به آن وارد نمى سازد. بايد گفت ما از چندين …
بحث بر سر “عقل بود كه چيست؟هركس چيزى مى گفت و جمع به نتيجه نمى رسيد. استاد آمد و از او پرسيدند: راستى تعريف اين عقل،چيست؟ استاد گفت:از تعريفش بگذريد كه ديگران هم در آن مانده اند ! بلكه در ماهيتش صحبت كنيد كه همه در آن متفقند: عقل،يك چراغ روشن …
يكى از دانشجويانش بعد از كلاس پيش او آمد و گفت:استاد، از فطرت سخن گفتيد و من قانع نشدم ،مى شود بيشتر توضيح دهيد.چطور مى شود يك چيزي در همه انسانهاي جهان به يك صورت و شكل وجود داشته باشد؟گفت:عزيزم، از خودت شروع و آزمايش كن ،اگر گوش بدهى نداي …
به طور رازگونه اي در خلوت خويش ، دلش مى خواست با كسى درد دل كند؛حرف بزند؛ گريه كند؛بهانه بگيرد؛شكوه كند؛چيزهايي را كه دوست دارد،بخواهد ؛آرزوهايش را بگويد؛شكست ها و غصه هايش را مطرح كند و كمك بخواهد؛براي خودش، براي خانواده اش،براي همه گشايش طلب كند…از سويداي دل مى دانست …
دعواي سنت و مدرنيته را حتماً بسيار شنيده و دنبال كرده ايد.سنت گرايان ،مدرنيته را يك فرايند نظام مند براي حذف معنويت و دين مى دانند و با آن مخالفت مى ورزند و طرفداران مدرنيته،سنت گرايان را مرتجع و غير امروزي معرفى مى كنند كه قصد دارند جامعه را به …
در يك جمع قرآنى سخن مى گفتم،يكي از دانشجويان خطاب به من گفت: مگر نگفتيد ما به اميد زنده ايم،اينطور نيست؟! گفتم: بله ،اميد سرمايه زندگى است،بدون اميد مشعل زندگى خاموش است و افق ، تاريك و آينده مبهم و انتظار براي فردا،پوچ! گفت :مى شود چند آيه از آيات …
با تلاش به جايگاه خوبى در ايمان و ميان مومنان مى رسيد و مأموريتى به شما واگذار مى شود و مورد احترام هستيد؛اما با يك خطا يا تمرد، يكباره از آن جايگاه تنزل نموده و فرد ديگرى را جايگزين شما مى كنند.از اين تنازل و سقوط خطرناك با كلمه استبدال …
گفت:چه چيز عجيبي است اين مال دنيا؟! گفتم : چطور؟ گفت :اگر داشته باشي در خطرى و اگر هم نداشته باشى باز هم در خطرى ! و توضيح داد:ثروت و دارائى،موجب توانمندي و غناي انسان مى شود و به فرموده قرآن اين غنا ممكن است موجب طغيان او در برابر …
اگر چه “زبان ” خود يك رسانه است،اما رسانه هاي ديگرى هم هستند كه نقش مكمل اين رسانه را دارند.هنر نوشتن،هنرهاى نمايشى،هنرهاي تصويري،نگارگرى و هنرهاي تجسمى ،هنرشعر،هنر آوازى و موسيقيائى و… عنصر “زيبائى”،جوهره هنر است: بيانى جادوئى و مسحوركننده كه هم چشم نواز است و هم دل نواز.چنان مفاهيم را …
شكايت ،به معانى گلايه ، شكوه، تظلم، دادخواهى، ناليدن و اظهار ناخشنودي و رنج و فغان است(غیر حق جمله عدو و دوست اوست / با عدو از دوست کی شکوه نکوست ؟مطلبی جز شکر غم های وفادار تو نیست/ خوانده باشی نامه های شکوه آشوب مرا.شكوه از كج خلقي دوران كنم/ناله از …
از زيبا ترين جلوه هاي دينى ما ،اهميت بخشيدن به حضور جمعى مومنان است:هم در عبادات مثل نماز جماعت، مراسم حج، مراسم دعاى جمعى و مجالس معرفتى و ذكر فضائل آل الله و حضور در مراسم تشييع و فاتحه و…نيز در امور اجتماعى و حركت هاي خيريه و تعاونى (تعاونوا …
“بايد قلبت را سرشار از مهربانى به مردم كنى”…بله، اين سفارش على عليه السلام است به مالك اشتر كه قرار است به عنوان فرماندار مصر،به آن ديار برود(و أشعر قلبك الرحمة للرعيه).راستى،چرا بايد مردم را دوست داشت؟چون همنوع ما هستند؟ چون هم ميهن ما هستند؟ چون مخلوق خداي ما هستند؟چون …
برايم سوال بود كه ميان اصلاح و انقلاب چه رابطه اي برقرار است و كدام راه را بايد رفت؟به او گفتم: بعضي جز به دگرگونى بنيادي در اركان اجتماع رضايت نمى دهند و بعضي ديگر پيرو اصلاحات در وضع موجودند.نظر شما چيست؟ گفت: تا تعريف شما از هركدام چه باشد؟ …
بعضى گمان كنند چون پير شده اند و توان جوانى در آنها به كاستى گرائيده بايد ميدان خدمت را ترك نمايند و خود را باز نشسته كنند.شايد به حافظ تمثل مى كنند(چون پير شدى حافظ از ميكده بيرون آى/رندى و هوسناكى در عهد شباب اولى!) اما بيت ديگر را نمى …
گفت: وقتى در اقليت هستيم وظيفه مان چيست؟ آيا بايد تسليم خواست اكثريت شويم؟خيلى ها به مقتضاي”خواهى نشوى رسوا همرنگ جماعت شو”، تاب نياوردند و براي راحتى و آسايش و كم كردن مشكلات خود، همرنگ اكثريت شدند.گفتم:اگر حق با اقليت است،چرا بايد از حق عدول كرد و به اكثريت باطل …
وصيت به معناى عهد نمودن، فرمان دادن، سفارش و موعظه كردن و اندرز گفتن به عنوان آخرين توصيه ها به عزيزان پيش از سفر يا هنگام نزديك شدن مرگ است.قسمتى از آن مى تواند توصيه هائي در امور شخصى مثل اموال و فرزندان و خانواده باشد اما عمده اش در …
اُسوه و اُسطوره عفو و گذشت بود پيامبر خدا.نه تنها كسي را كه هر روز بر سر او خاكستر و زباله مى ريخت عفو فرمود بلكه وقتى شنيد هماو بيمار شده به عيادتش شتافت! در ماجراي فتح مكه،بزرگ ترين دشمن اسلام يعنى ابو سفيان را عفو فومود و خانه او …
آهنگ صدايش را كه در نوجوانى شنيده بودم ، هنوز در گوشم طنين دارد كه مى گفت: همت بلند دار كه مردان روزگار/ از همت بلند به جائى رسيده اند…پيرمردي شاداب و سرزنده در سنين بالاي هفتاد سال كه عمري را آشپزي كرده و بهمين دليل كمى پشتش خميده بود.اغلب …
از خانواده اش شنيدم آنقدر كار مي كند كه دارد از بين مي رود؛هيچ فراغتى براي خودش باقي نگذاشته است و دارد خيلي پر حجم كار مى كند.به رسم ايامى كه با هم صريح صحبت مى كرديم به او گفتم: چقدر كار ميكنى؟ خسته نشدي؟ خيلى گرفته اي؛ تراكتور كه …
“نظرت در مورد بحث جنجالي وحدت چيست؟ بعضي ها به وحدتى معروف شده اند و مى گويند اصلاً نبايد به مسائل اختلافى مذاهب ورود كرد و بايد به وحدت انديشيد.بعضى ها هم ضد آنها موضع مى گيرند و مى گويند منظور از وحدت استحاله ماست و اسم رمزي است براي …
نمى دانست چه بايد بكند تا حرفش تأثيرگذار باشد؛ با روانشناس و جامعه شناس هم مشورت كرده بود اما جز كليات چيز ديگرى نصيبش نشده بود.داشت به اين نتيجه مى رسيد ژن تأثيرگذارى در وجود او نيست و موضوع وراثتى است مثل شاعري كه در خون بعضى است و به …
چون متوجه شد كه خطا از او بوده است و سخنش موجب هتك حرمت آن فرد شده است،گفت :جبران مى كنم. گفتم: چگونه جبران خواهى كرد؟ گفت در همان مجلس و همان سايت و رسانه اي كه آن حرف را زدم،رسماً معذرت خواهى نموده و خواهم گفت:آن حرف اشتباه بوده …
وقتى شنيد يكى از علماي بزرگ و خطباي متقى حدود پنجاه سال قبل در يك منبر،روضه خدا خوانده است،تعجب كرد زيرا عرف همه منابر خواندن روضه براي مصائب آل الله بوده است نه روضه براي الله! چگونه مى توان براي خدا روضه خواند؟مگر خدا هم مصيبت دارد؟ براى كدام …
يك تقويم ،تقويم ملى است كه مى گويد من كى متولد شدم؛كى مدرسه رفتم؛ كى رأى دادم ؛كى در رانندگى قبول شدم، كى فارغ التحصيل شدم؛ كى پاسپورت گرفتم،كى ازدواج كردم ؛كى استخدام شدم ؛كى ترفيع گرفتم؛كى بچه دار شدم و…يك تقويم هم تقويم بين المللى است كه مى گويد …
با خبر مى شويد كه دوست شما،همسايه شما،خويشاوند شما ،همكار شما،همكيش يا غير همكيش شما كه تا ديروز با نشاط و سالم بوده است به بستر بيمارى افتاده و مريض شده است.وظيفه خود مى شمريد به ديدارش بشتابيد و از او عيادت كنيد.اين ديدار هم براي شما مفيد است كه …
هميشه برايش شگفت بود راز “شب قدر” ، شبى كه از همه شب هاي سال برتر است بلكه شبى است كه بهتر از هزار ماه(يعنى سي هزار روز)است .چيست رمز و راز اين چند ساعت كه فضيلتش از هفتصد و بيست هزار ساعت در وقت هاي ديگر بيشتر است؟ به …
خطاب به او گفتم:”آيا مى توانم برادر تو باشم”؟! گفت:آرى. گفتم :چگونه؟ گفت:روز عيد غدير به تو خواهم گفت.عيد غدير كه آمد به خانه اش رفتم.ديدم دوستان خوب ديگري هم هستند.بعد از شادباش هاي عيد، رو كرد به همه و گفت:دوستان! امروز مى خواهيم علاوه بر دوستى با هم برادر …
گفتم:چرا اينقدر “دروغ” مذموم و نكوهيده است؟ گفت:چون دروغگو ،به شخصيت انسان اهانت و واقعيت را از او دريغ مى كند.انسان ذاتاً و فطرتاً به راستى ميل دارد و هر سخنى را راست مى پندارد و باور مى كند زيرا انتظار ندارد به او دروغ بگويند.وقتى شيطان در بهشت به …
اين روزها اگر كسى بگويد:من هيچ ترسي ندارم ،حتماً از او باور نخواهيد كرد! انواع ترس سراسر محيط فردي و اجتماعى همه انسان ها و جوامع را پر كرده است:ترس از ترور، انفجار و مرگ هاى ناگهانى،ترس از فقر و بيكارى و احتياج، ترس از بيمارى ، ورشكستگى ، بي …
